Kalf-bij-koesysteem levert geen aantoonbare gezondheidswinst op

Voor het onderzoek zijn negentien melkveebedrijven onderzocht die werken volgens het kalf-bij-koeprincipe. Op deze bedrijven blijven kalveren na de geboorte gedurende een bepaalde periode in contact met de koe. De onderzoekers analyseerden bloedmonsters van kalveren, bestudeerden gezondheidsgegevens uit het KalfOK-systeem en hielden diepte-interviews met de deelnemende melkveehouders.

Uit de resultaten blijkt dat 84 procent van de onderzochte kalveren een goede tot zeer goede hoeveelheid afweerstoffen in het bloed had, verkregen uit de biest. Dat is vergelijkbaar met het Nederlandse gemiddelde van 81 procent. Ook de KalfOK-scores van de deelnemende bedrijven weken niet af van het landelijke beeld. Volgens de onderzoekers zijn er daarom geen aanwijzingen dat kalveren op deze bedrijven een betere of slechtere gezondheid hebben dan gemiddeld.

Deelnemende bedrijven biologisch

De onderzoekers benadrukken dat de resultaten met enige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. De onderzochte groep bestaat uit slechts negentien bedrijven. Bovendien waren alle deelnemende bedrijven biologisch of biologisch-dynamisch, pasten ze weidegang toe en waren ze gemiddeld kleiner dan een doorsnee Nederlands melkveebedrijf.

Daardoor is het lastig om eventuele verschillen rechtstreeks toe te schrijven aan het kalf-bij-koesysteem. Ook voor de gezondheid van volwassen koeien konden de onderzoekers geen eenduidige conclusies trekken. Verschillen tussen melkveebedrijven kunnen volgens hen net zo goed samenhangen met factoren als bedrijfsomvang, rassenkeuze en mate van extensivering.

Robuuste rassen

Zo hebben vijftien van de negentien bedrijven bewust gekozen voor robuuste, dubbeldoelrassen die passen bij extensieve bedrijven. Vaak gaat het om Blaarkoppen, Fleckviehs en Fries-Hollandse koeien. Deze rassen zijn volgens de deelnemers aan het onderzoek robuuster, kalven makkelijker af en zijn zelfredzamer dan Holstein-koeien. De bedrijven waarmee zij in dit onderzoek zijn vergeleken, hebben wel grotendeels het meest voorkomende Holstein-ras in de stal staan.

Op basis van de beschikbare gegevens ziet GD geen aanwijzingen dat het kalf-bij-koesysteem leidt tot een betere gezondheid of een betere passieve immuniteit van kalveren. Tegelijkertijd zijn er ook geen signalen dat het systeem negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid van de dieren. Eerder bleek al dat er verder onderzoek moest komen of de maatschappelijke wens voor het kalf-bij-koesysteem ook haalbaar is in de praktijk.

Advies voor vervolgonderzoek

De onderzoekers adviseren bij eventueel vervolgonderzoek om bedrijven te vergelijken die wat betreft omvang, bedrijfsvoering en management meer op elkaar lijken. Daarmee moet beter zichtbaar worden welk effect specifiek aan het kalf-bij-koesysteem kan worden toegeschreven.

Uit de interviews met de deelnemende melkveehouders blijkt bovendien dat een succesvolle toepassing van het kalf-bij-koesysteem sterk afhangt van de ondernemer en de inrichting van het bedrijf. De veehouders adviseren collega's die met het systeem willen beginnen om dat stapsgewijs en op kleine schaal te doen.

Volgens de deelnemers vraagt het systeem om aanpassingen in de dagelijkse bedrijfsvoering en past het niet automatisch bij ieder melkveebedrijf. Daardoor lijkt de keuze voor het kalf-bij-koesysteem in de praktijk vooral samen te hangen met de bedrijfsvisie van de melkveehouder en minder met aantoonbare gezondheidsvoordelen voor kalveren.